Er worden verschillende olifanten in circussen gebruikt, maar de meest voorkomende is de Aziatische olifant. Deze is kleiner dan de Afrikaanse olifant en is ‘makkelijker’ te domineren. In 2010 waren er 20 Aziatische olifanten in circussen in Nederland, en 1 Afrikaanse olifant (Buba). Vrijwel alle circusolifanten zijn afkomstig uit het wild (20 olifanten). Één olifant is geboren in gevangenschap. Bijna alle olifanten zijn tussen de 40-50 jaar oud. Een mannetje wordt stier of bul genoemd, het vrouwtje een koe of vaars en het jong een kalf.

Olifanten zijn in staat om sterke en complexe emoties zoals vreugde, verdriet, compassie en empathie te voelen. Daarnaast kunnen ze ook lijden aan fysieke en emotionele pijn. De enige manier waarop een mens (die ongeveer 1/60 van het gewicht van een olifant heeft) in rangorde boven een volwassen olifant kan staan is door angst, pijn en dominantie. De training van olifanten begint dan ook op zeer jonge leeftijd, nog in het land van herkomst.

Bekijk hier een video over de training van olifanten in hun geboorteland:

Let op, bevat schokkende beelden.

alt=""

Om een olifant een kunstje te laten doen wordt er in het land van herkomst én in het circus gebruik gemaakt van olifantenhaken, zwepen of andere hulpmiddelen. Deze pijnlijke methodes om de dieren te domineren veroorzaakt ernstige emotionele stress en trauma’s. Veel circusolifanten vertonen dan ook stereotype gedrag. Dit onnatuurlijke gedrag is nooit in het wild waargenomen en is pathologisch. Om ontsnapping te voorkomen staan circusolifanten vaak urenlang aan de ketting gebonden, zonder mogelijkheid om zich te verplaatsen. Een marteling voor deze dieren die gewend zijn om 70 km per dag te lopen.

Onderzoekers van de universiteit van Wageningen concluderen dat het welzijn van de olifanten (3 Aziatische olifanten onderzocht in 2 circussen) in ernstige mate is aangetast. De dieren vertonen veel stereotiep gedrag, welke oplopen van 40-50% in rust, dus buiten de voorstellingen en het transport. “Oorzaken daarvan waren een chronisch te weinig complexe sociale en fysieke omgeving, ernstige beperking van hun bewegingsvrijheid en een suboptimaal rantsoen.”

Gemiddeld worden de olifanten zo’n 17 uur per dag kruislinks aan voor- en achterpoot geketend. Onderzoekers: “Het langdurig houden van olifanten aan de ketting zonder de mogelijkheid tot beweging is onacceptabel.” “De drie olifanten besteedden 46-95% van hun tijd aan de ketting. Het kan niet uitgesloten worden dat dit buiten de observatiedagen mogelijk nog hoger was.” De onderzoekers constateerden tevens het volgende: “Een dompteur heeft permanent een pahun/olifantenhaak in zijn hand (ook buiten de piste als hij met de olifanten werkt).” Gemiddeld werden de olifanten tijdens een transport 16 uur in een transportwagen opgesloten, waarvan slechts 10% daadwerkelijk werd gereden. De dieren hadden tijdens deze periode geen beschikking over water.

Het komt in enkele circussen voor dat olifanten solitair gehouden worden. Vrouwtjes olifanten zijn echter bij uitstek sociale dieren en leven in de natuur in familiegroepen van 6-9 koeien en hun nakomelingen. De uitkomsten van het onderzoek tonen aan dat circussen niet in staat zijn een omgeving te creëren waarin het welzijn van olifanten kan worden gewaarborgd. Daarbij zoeken de circussen de grenzen van de fysieke vermogens van olifanten op en gaan ze over deze grenzen heen. Zo moeten olifanten de handstand doen, steigeren, polonaise lopen en zelfs op één been staan. Deze ‘kunstjes’ brengt de gezondheid van de olifanten in gevaar en is onacceptabel.

Bekijk hieronder een video over het stereotype gedrag van olifanten:

alt=""