Om het welzijn van dieren te kunnen waarborgen is meer nodig dan een goede verzorging en voldoende voer en water. Zowel fysiek als psychisch moeten de dieren zich goed voelen. Dat betekent hoofdzakelijk dat aan de natuurlijke behoeften en gedragingen van dieren tegemoet moet worden gekomen. Een dier dat gewend is om in de natuur te jagen, heeft die behoefte ook in gevangenschap, ook al heeft het dier de vrije natuur nooit gekend. Dat geldt zelfs nog voor de kat die wij als huisdier houden.

Door onder andere de te kleine huisvesting en zeer onnatuurlijke leefomgeving hebben dieren in circussen niet de mogelijkheid om hun natuurlijke gedrag te vertonen. Dit leidt tot verveling, frustratie en verschillende gedragsstoornissen. Tijgers en leeuwen lopen vaak continu heen-en-weer in hun kooien en olifanten zwaaien met hun kop en slurf heen-en-weer. Deze zogenoemde stereotypieën worden geduid als tekenen van een aangetast welzijn. Zo stelt Professor Wiepkema dat chronische stressymptomen zoals stereotypieën, beschadigend, apathisch of depressief gedrag indicatoren zijn voor aangetast welzijn¹. Professor Goewie concludeert: "Stereotypieën zijn gedragingen die voorkomen bij dieren die gehuisvest worden in een systeem dat onvoldoende rekening houdt met de soortspecifieke eigenschappen van het dier." ²

alt=""

Olifanten

Buiten de voorstellingen en het transport vertonen olifanten gemiddeld ruim 45% van de tijd stereotiep of stressgerelateerd gedrag. Dit uit zich in het zwaaien van de sluf en het heen en weer wiegen van het lichaam. Per dag is dit gemiddeld zo'n 10 uur. Onderzoekers noemen als oorzaak: "een chronisch te weinig complexe, sociale en fysieke omgeving, enstige beperking van hun bewegingsvrijheid en een suboptimaal rantsoen". Olifanten worden gemiddeld 17 uur per dag vastgeketend aan voor-en-achterpoot, zo blijkt uit onderzoek.

Leeuwen

Ondanks dat leeuwen in de wilde natuur grote delen van de dag rustend doorbrengen, is hun gedragspatroon tijdens de actieve periode zeer uitgebreid en complex. En dan blijkt dat de wereld van het circus en de natuurlijke wereld van leeuwen enorm uiteen liggen. In actieve toestand vertoonden de onderzochtte leeuwen 39% stressgerelatieerd of stereotiep gedrag (zoals 'ijsberen').

Tijgers

Aan het natuurlijke instinct van een tijger om het territorium te bewaken, solitair te leven en vele kilometers per dag te lopen, kan in een circus in het geheel niet worden gedaan. Een gevolg hiervan is dat tijgers stereotiep gedrag of stressgerelateerd gedrag vertonen. Tijdens actieve toestand is dit maar liefst 35% van de tijd het geval.

N.b.: wanneer wordt gesproken over het wetenschappelijk onderzoek, refereren we naar het onderzoek: "Brood en spelen: welzijn van dieren in reizende circussen in Nederland", uitgevoerd door de universiteit van Wageningen, in opdracht van het Ministerie van LNV. Klik hier voor onze reactie op het onderzoek.

¹ Wiepkema, P.R. "Welzijn van Dieren: een referentiekader"', Discussienota LNV studiedag ‘draagvlak voor dierenwelzijn', 1994
² De Jonge, F.H., Goewie, E.A. "In het belang van het dier. Over het welzijn van dieren in de veehouderij." Rathenau Instituut, 2000